Şangay: Apayrı Kategoride Tam Bir Dünya Şehri

Posted by

Çin şehirlerinden bahsedince birçoğumuzun aklına sadece Çin’in en popüler şehirleri olan Pekin ve Şangay gelir. Şangay da akla gelmeyecek gibi değil hani. Zira Şangay, birçok açıdan tam bir Dünya şehri.

25 milyonluk nüfusuyla Dünya’nın en kalabalık şehirlerinden biri olan Şangay, Çin’in dışarıya açılan en büyük kapılarından biri ve dev Çin ekonomisinin ekonomi, finans ve ticaret merkezi. Şangay limanı da dünyanın en büyüklerinden. Bir kişinin Şangay’da kendine uygun hiçbir şey bulamadığını söylemesi o kadar zor ki…


Booking.com

Şangay Tarihi

Şangay tarihi tabii ki hiçbir şekilde İstanbul’un tarihi ile kıyaslanamaz. Ama Şangay’ın birkaç yüz yıllık tarihinin Çin için önemli olduğu söylenebilir. Şangay’in en merkezine giderseniz birçok binanın tıpkı İstanbul’daki İstiklal Caddesi’nde olduğu gibi taş Avrupa mimarisinde olduğunu görebilirsiniz. Bunun nedeni o yıllarda Şangay’in özellikle İngilizler tarafından istila edilmiş olmasıdır.

1842 yılında Çin’de hüküm sürmekte olan Qing Hanedanlığı’nın İngilizlere karşı bir savaşta yenilmesi nedeniyle şehirde işgalci güçlerin yaşaması ve yerleşmesi için birtakım imtiyazlar verildi. İlk olarak İngilizler’e verilen imtiyazlar, zamanla Fransızlar, Amerikalılar ve Japonlar’a da verilmek durumunda kalındı.

1930’lu yıllarda Şangay Asya’nın ve Dünya’nın en önemli liman ve ticaret şehirlerinden biri haline geldi ve bu nedenle bugün the Bund olarak bilinen bölgede çok sayıda banka açıldı. (Bu bankalar aynı yapıldıkları halleriyle hala bu bölgede çalışıyor.)

Aynı dönemlerde Şangay, Dünya’nın en modern şehirlerinden biri haline geldi ki ampul ilk olarak Şangay’da bulunan the Astor House Hotel’de kullanıldı. Bölgeye giriş çıkışlar için ne vize ne de pasaporta ihtiyaç duyulması da şehrin popülerliğini arttırdı.  

2. Dünya Savaşı sırasında savaştan kaçan 20.000’den fazla yahudi Şangay’a yerleşti ve the Bund bölgesinin kuzeyinde kalan Hankou bölgesini oluşturdu.

1937 yılında Şangay Japonlar tarafından istila edildi. Şehirde bulunan yabancılar şehir dışındaki Japon kamplarına taşınırken, yahudilerin yaşadıkları bölgelerin dışına çıkmasına izin verilmedi. Bu tarihten 1945 yılına kadar Çin’deki Japon istilası devam etti. İkinci Dünya savaşının bitmesinin ardından Şangay’da istilacı güçlere verilen imtiyazlar da son buldu.

1949’da bugünkü Çin Halk Cumhuriyeti’nin Mao Zedong tarafından kurulmasının ardından şehrin kontrolü tamamen Çin Komunist Partisi’ne geçti. Bu yıllardan başlayıp 1966’daki Kültür Devrimi’ne kadar çok sayıda Şangaylı Çin genel’indeki kırsal alanlara gönderildi ve tarlalarda çalıştırıldı. Aynı süre zarfında Şangay’da  yaşayan yabancıların da çoğu şehirden ayrıldı.

1976’da Çin Devlet Başkanı Deng Xiaoping Çin kapılarını Dünya’ya açmasının ardından Şangay’da ticaret yeniden canlanmaya başladı. Her geçen gün daha fazla gelişen Şangay, 25 milyonu aşkın nüfusu ile Dünya’nın en önemli şehirlerinden biri haline gelmeyi başardı.
Doğrusunu söylemek gerekirse Şangay’e giden turistlerin çoğu Şangay’in tarihi yerlerini değil, modern yerlerini görmek istiyor. Özellikle Şangay’in her zaman fotoğraflarda gördüğümüz bölgesi olan Lujiazui’de bulunan Şangay gökdelenleri emen herkesi büyüleyecek düzeyde. Birkaç sene önce bu bölgede Dünya’nın ikinci en uzun gökdeleninin yapımı da tamamlandı ve bu gökdelen hizmete girdi. Şangay’in bu bölgesine geldiğinizde Dünya’nın ikinci büyük ekonomisine sahip olan Çin’in ekonomisinin kalbinde olduğunuzu hissedebiliyorsunuz.

Şangay Hakkında Genel Bilgiler

Şangay’ın gözde daha iyi canlanabilmesi için bazı bilgileri İstanbul ile karşılaştırmakta yarar var. Bu sayede bazı sayıların ne derece farklı olduğu daha kolay anlaşılabilir.

Şangay’da nüfus yoğunluğu İstanbul’a oranla daha fazla. İstanbul’un yüzölçümü yaklaşık 7000 km² iken Şangay’ın yüzölçümü 10.000km² dolaylarındadır. Bulundukları ülkelerin en kalabalık şehirleri olan bu iki şehirden İstanbul 15 milyonu aşkın kişiye ev sahipliği yaparken Şangay nüfusu 25 milyonun üzerindedir.

Çin ekonomisinin en önemli şehirlerinden biri olan Şangay’da 494 milyar dolarlık bir ekonomi bulunurken, Türkiye ekonomisinin %31’ini oluşturan İstanbul’un ekonomisi 266 milyar dolar büyüklüğündedir. (Kaynak: Wikipedia)

Hava kirliliği söz konusu olduğunda ise İstanbul’daki havanın Şangay’a oranla çok daha temiz olduğu söylenebilir. En azından mavi gökyüzü İstanbul’da hava güneşli iken çok rahat bir şekilde görünebilirken Şangay’da hava güneşli olsa dahi zaman zaman hava kirliliğinden dolay gökyüzü masmavi görünmeyebiliyor. Hava kirliliği konusuna Çin hükümeti çok ciddi bir şekilde eğiliyor ve bu konunun çözümü için çok ciddi paralar harcıyor. Gözle görülür bir şekilde havanın eskiye oranla daha temiz olması sağlanmış olsa da havanın tamamen temizlenebilmesi için birkaç yıla daha ihtiyaçları var.

Coğrafi Yapı

Şangay’in tam ortasından geçen Huangpu Nehri Şanghay’i neredeyse tam ortadan ikiye bölüyor. Bu bağlamda Şangay’da da İstanbul’dakine benzer bir “karşı taraf” kavramının olduğu söylenebilir. Nehrin doğu tarafı genel olarak daha yeni binalardan oluşuyor.

Şangay, başından sonuna kadar dümdüz bir şehir. 20 metrelik bile bir yükseklik yok. Şehir içindeki en dik yokuşlar bağlantı yollarındaki köprülere yapılan yokuşlar. Şehrin ortasından geçen Huangpu Nehri’nin ve Şangay’ın kıyısının bulunduğu okyanusun rengi hiç  mavinin çok ötesinde sarı ve kahverengi karışımı bir renge sahip.

Çin’in doğu bölgesindeki birçok şehirde olduğu gibi, Şangay’da da şehrin hemen her tarafında küçük küçük nehirler, dereler ve kanallar görmek mümkün. Zaman zaman bu kanallarda giden kanal gemiler dahi görülebilir.

Huangpu Nehri- cdntct.com

Şangay Alışveriş Merkezleri ve Yemek

Alışveriş merkezleri, bir başka deyişle AVM’ler iki şehirde de günlük hayatın bir parçası. Şangay’daki alışveriş merkezi sayısının İstanbul’a oranla çok daha fazla sayıda olduğunu söylemek mümkün. Şangay’da birçok caddede yanyana veya birbirine çok yakın mesafede çok sayıda alışveriş merkezi görmek mümkün. İstanbul’da da bazı yerlerde bu durum böyle gibi olsa da alışveriş merkezleri İstanbul’da birbirlerine genel olarak daha uzak mesafelerde yer alıyor.

Şangay’daki alışveriş merkezlerinin çoğu İstanbul’dakilere oranla çok daha pahalı. Örnek vermek gerekirse Şangay’da alışveriş merkezlerinde 100yuan(15 dolar) harcayarak güzel kıyafet bulmak neredeyse imkansızken İstanbul’daki alışveriş merkezlerinde, bazı çok pahalı mağazalar olsa dahi, bu fiyat birşeyler satın alabilmek için yeterli olabilmektedir.

Şangay’daki alışveriş merkezleri de keza aynı şekilde. Şangay’da bir alışveriş merkezinde yemek yemek isteyen bir kişinin KFC ve McDonald’s haricindeki restoranlarda yiyeceği 1-2 çeşit yemek için en az 100yuanı(15 dolar)gözden çıkarması gerekmektedir.

Herkesin bildiği Starbucks Coffee’lerde bir bardak kahve içmenin maliyeti dahi İstanbul’a oranla çok fazla. Her 15 günde bir Starbucks Coffee’nin açıldığı Şangay’da bir bardak kahve 30-40 yuan(5-6dolar) arasında değişiyor.

Şangay’da bulunan, Dünya’nın en büyük Starbuck Coffee şubesi

Şangay Metrosu

Şehir için toplu ulaşım, özellikle raylı sistem konusunda Şangay’in İstanbul’a oranla çok daha ileride olduğunu söylemek mümkün. Her ne kadar İstanbul’da raylı sistemin geliştirilmesinde çok önemli gelişmeler yaşanmış olsa da ilk olarak 90’lı yıllarda açılmış olan Şangay metrosu şu an Dünyada’ki en uzun metro ağı.

Şanghay Metro ağı- bing.com

Şanghay’daki 16 ilçenin 13’üne ulaşım imkanı sağlayan ve toplam 673 kilometre uzunluğunda metro ağının bulunduğu Şanghay Metrosu 1993 yılında hizmete girdi. Bir başka deyişle, 1993 yılında ilk istasyonu açılan Şanghay Metrosu, 25 yıl gibi kısa bir zaman içinde Dünya’nın en uzun metro ağı olmayı başardı. Genişlemeye devam eden Şanghay Metrosu’nda şimdilik 395 adet istasyon bulunuyor.

2017 yılında 3.5 milyarı aşkın seferin yapıldığı Şanghay Metrosu iş günlerinde ortalama 10 milyon yolcuyu ağırlıyor.

Şanghay Metrosu ile ilgili olarak belirlenen hedef metro ağının 2025 yılına gelindiğinde 1000 kilometre uzunluğa ulaşmış olması. Hedefe ulaşılması durumunda Şanghay merkezinde her 600 metrede bir metro istasyonu olmuş olacak.

Şanghay Metrosu Tarihi

  • 28 Mayıs 1993 – 4.4 kilometre uzunluğundaki 1.hattın ilk bölümü hizmete girdi.
  • 10 Nisan 1995 – Açılan hatta 16.1 kilometre uzunluğunda ekleme yapıldı.
  • 28 Aralık 1996 – Varolan hat 4.5 kilometre uzatıldı.
  • 20 Eylül 1999 – 16.3 kilometre uzunluğundaki 2.hat hizmete girdi.
  • 26 Aralık 2000 – 2. hat 2.8 kilometre uzatıldı ve 24.6 kilometre uzunluğundaki 3. hat açıldı.
  • 25 Kasım 2003 – 17.2 kilometre uzunluğundaki 5. hat hizmete girdi.
  • 28 Aralık 2004 – 1. hat 12.4 kilometre uzatıldı.
  • 31 Aralık 2005 – 4. hat hizmete girdi.
  • 18 Aralık 2006 – 3. hat 15.7 kilometre uzatıldı.
  • 30 Aralık 2006 – 2. hattın 6.15 kilometrelik yeni bölümü hizmete girdi.
  • 29 Aralık 2007 – 1. hattın 3.4 kilometrelik yeni bölümü, 4. hattın yapımı tamamlanmamış kısımları, 31.1 kilometre uzunluğundaki 6. hat, 8. hat ve 9. hat aynı gün hizmete girdi.
  • 5 Temmuz 2009 – 8. hat 14.4 kilometre uzatıldı.
  • 5 Aralık 2009 – 34.4 kilometre uzunluğundaki 7. hat hizmete girdi.
  • 31 Aralık 2009 – 9. hattın şehir merkezinde kalan kısmı ile 11.hattın birinci kısmı açıldı.
  • 24 Şubat 2010 – 2. hattın kısa bölümü hizmete girdi.
  • 16 Mart 2010 – 2. hat Hongqiao Havalimanı’na bağlandı.
  • 8 Nisan 2010 – 2. hat Pudong Havalimanı’na bağlandı ve iki havalimanı birbirine metro ile bağlanmış oldu.
  • 10 Nisan 2010 – 10. hat hizmete girdi ve Şanghay Metrosu Dünya’nın en uzun metrosu haline geldi.
  • 30 Kasım 2010 – 10. hattın bir bölümü hizmete girdi ve Hongqiao Havalimanı’nın iki terminal binası metro ile birbirine bağlanmış oldu.
  • 28 Aralık 2010 – 7. hat 10 kilometre uzatıldı.
  • 30 Aralık 2012 – 9. hattın güney bölümü ve 13.hattın ilk bölümü hizmete girdi.
  • 31 Ağustos 2013 – 11.hattın ikinci bölümü açıldı.
  • 16 Ekim 2013 – 11. hat 6 kilometre uzatıldı ve Şanghay Metrosu Jiangsu Eyaleti’ne ulaşmış oldu.
  • 29 Aralık 2013 – 12. hattın doğu bölümü ve 16. hat açıldı.
  • 10 Mayıs 2014 – 12.hat uzatıldı.
  • 28 Aralık 2014 – 13. hat ve 16. hat uzatıldı.
  • 19 Aralık 2015 – 11., 12. ve 13. hatlar uzatıldı.
  • 26 Nisan 2016 – 11.hat Shanghai Disneyland’a ulaştı.
  • 30 Aralık 2017 – 17.hat ve 9. hattın doğu bölümü açıldı.

Şangay Belediye Otobüsleri

Belediye otobüsleri İstanbul’da toplu ulaşımda Şangay’a oranla daha sık ve daha çok yere ulaşımı sağlıyor. İstanbul’da bulunan metrobüs benzeri, kendilerine ayrılan özel şeritlerde ilerleyen belediye otobüsleri Şangay’da da var.

chinabuses.org

Şangay Taksileri

Şehir içi taksi taşımacılıcığı iki şehirdeki toplu ulaşımı önemli parçası. İstanbul’da görmeye alışkın olduğumuz taksi durakları Şangay’da bulunmuyor. Taksiler genel olarak bir firmaya ait olsa da firmaların duraklarında beklemek yerine bütün taksilere açık olan bekleme yerlerinde yolcu bekleyebiliyor. Şangay’da farklı taksi modelleri için farklı fiyat tarifeleri bulunuyor. Genel olarak 2010 yılındaki Shanghai Expo zamanında kullanılmaya başlayan Volkswagen Touran modeli büyük taksilerin taşıma ücretleri diğerlerinden daha pahalı.

Şangay’da daha pahalı olan bir taksi- bing.com

Araba

Özel arabalarla ulaşım yapılırken Şangay’da dikkat edilmesi gerekenlerin İstanbul’a oranla çok daha fazla olduğunu söylemekte yarar var. Şangay’da otomatik olarak ceza yazabilen kamera sayısı İstanbul’a oranla çok daha fazladır. Şangay’da şehrin birçok yerinde korna, taralı alanda durma, yasak yerde şerit değiştirme, taralı alanda durma, belirli saatlerde kullanılması yasak olan yolları kullanma gibi hatalar otomatik trafik kameralarıyla tespit edilebiliyor.

Bir kavşaktaki trafik kameraları- bing.com

 Şangay Havalimanları

İstanbul’dan Şangay’e direk uçuşu olan tek firma Türk Hava Yolları. Bunun haricinde Şangay’e uçuşu olan firmaların her biri farklı şehirlerde aktarma yapıyor.(bkz. Çin Uçak Bileti Hangi Havayolunda Daha Ucuz? Neden?)

İstanbul’da olduğu gibi Şangay’da da iki havalimanı var. Bunlardan daha büyük olan Pudong Havalimanı şehrin en doğu ucunda. (İstanbul’dan gelen uçaklar da bu havaalanına geliyor.) Daha küçük olan Hongqiao Havalimanı ise şehrin hemen hemen en batısında. Bir havalimanından öbürüne metroyla gitmek 2 saatten fazla sürüyor. Havaş benzeri otobüslerle ise trafik olmaması durumunda 40-50 dakika içinde aynı yolu almak mümkün.

Şangay Tren İstasyonları

Çin dışından Şangay’a gelenler genel olarak havayolunu tercih etse de Çin içinde olanların çok büyük bir kısmı hızlı treni tercih ediyor. Şangay’daki birkaç tren istasyonundan biri olan ve en büyüğü olan Hongqiao Tren İstasyonu sadece hızlı trenlerin yanaşabilmesi için tasarlanmış ve çok yoğun bir şekilde çalışan bir istasyon. Öyle ki yoğun zamanlarda Hongqiao Tren İstasyonu’na her üç dakikada bir hızlı tren yanaşıp kalkış yapabiliyor. İstanbul’a hızlı trenle ulaşmak mümkün olsa da İstanbul’da sadece hızlı trenlerin kullandığı bir tren istasyonu şu an için yok.

Şangay’daki Hongqiao Tren İstasyonu’nun Yolcu Bekleme Salonu- chinadiscovery.com

Şangay Üniversiteleri

Tahmin edilebileceği üzere, Şangay’da çok fazla sayıda üniversite var ve bunların birçoğunda Türk öğrenciler de var. Şangay’daki üniversiteler arasında en popüler olanları Fudan University ve Shanghai Jiaotong University. Bunlardan Fudan University, Dünya’daki en iyi üniversiteler sıralamasında ilk 100 içinde bulunuyor.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.