Çin Nüfusu Hakkında Bilinmeyenler

Posted by

Çin’in Dünya’nın en kalabalık ülkesi olduğu herkesin bildiği bir gerçek; ama Çin nüfusu kaç? diye sorunca soruyu doğru cevaplayabilenlerin sayısı çok değil.

Çin nüfusu, yaklaşık 1.400.000.000(yazıyla: bir milyar dörtyüz milyon)kişiden oluşuyor. Yani Çin nüfusu Türkiye nüfusunun 17.5 katı. Bir başka deyişle Dünya’daki toplam nüfusun yaklaşık %20’si Çin’de. Tek çocuk politikası nedeniyle birçok kişi “Çin nüfusu azalıyor” benzeri söylemlerde bulunsa da aslında Çin nüfusu hiç azalmadı. Sadece Çin nüfus artış hızı azaldı. 

Nüfus bu kadar kalabalık olunca Çin’in insandan adım atamayacak kadar kalabalık bir ülke olduğu düşünülebilir. Özellikle bayram zamanlarında tren istasyonları veya turistik bölgeler bu tezi doğrular nitelikte olsa da normal zamanda Çin’de yaşamak diğer ülkelerde yaşamaktan çok da farklı değil.En büyük fark, Çin’in nüfus yoğunluğu en fazla olan doğu bölgelerinde birkaç milyon kişinin yaşadığı şehirlerin birbirlerine sadece 15-20 kilometre mesafede bulunması. Örnek vermek gerekirse, Şangay çevresinde yaşamak, 15 milyon nüfuslu İstanbul’un nüfusunun 25 milyon, hemen yanıbaşındaki Tekirdağ’ın 5 milyon, Kocaeli’nin de 15 milyon kişiden oluşması gibi bir şey.
Booking.com

Çin nüfusunun Dünya nüfusuna oranı yaklaşık %20. Bu da demek oluyor ki Çin nüfusu, Dünya nüfusunun yaklaşık %20’sini oluşturuyor. The Atlantic.com sitesinde yayımlanmış olan bir yazı Çin nüfusu ile ilgili ilginç bilgiler içeriyor. İşte o ilginç bilgilerden bazıları:

  • Çin nüfusu Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda ve Batı Avrupa’nın toplamı kadar kişiden oluşuyor.
  • Aynı zamanda dağılan Sovyetler Birliği, Pakistan, Afganistan, Finlandiya, Polonya, Slovakya, Romanya, Macaristan, Güneydoğu Asya, Japonya, Kuzey Kore ve Güney Kore’nin toplamı nüfusu da Çin nüfusu ile eşdeğer.
  • Tüm Afrika, Balkan ve Ortadoğu ülkelerinin toplam nüfusu da Çin’in nüfusu kadar.
  • Dünya’nın en kalabalık ikinci ülkesi olan Hindistan nüfusuna, Nepal, Bhutan ve Bangladeş nüfuslarını ekleyince de Çin nüfusu kadar kişiye ulaşılıyor.

Ayrıca:

  • Eğer Çin’in Guangdong, Shandong, Henan, Sichuan ve Jiangsu Eyaletleri ülke olsaydı, her biri nüfus bakımından ilk yirmiye girerdi.
  • 34 Çin eyaleti içinden 14’ünün nüfusu, A.B.D’deki en kalabalık eyalet olan California’dan daha fazla.
  • Çin’de 160’ın üstünde şehrin nüfusu 1 milyon’dan fazla. A.B.D’de nüfusu 1 milyondan fazla olan şehir sayısı sadece 9.

Çin Nüfusu Tarihi

Çin nüfusu tarihi konusunda çok sayıda grafik mevcut. Bunların arasından en ilginçlerinden biri china-profile.com sitesinde yer alıyor. Sitede yer alan ve aşağıda görülen grafik 0 ile 2050 yıllarındaki Çin nüfusu üstüne önemli bilgiler içeriyor.

Grafiğe göre 0 ile 700 yılları arasında geçen Tang Hanedanlığı öncesi dönemde Çin’de 60 milyon dolaylarında kişi yaşıyor. 8. yüzyıl ile 12. yüzyıl arasında Tang ve Song Hanedanlıkları’nı da içine alan dönemde Çin nüfusu ortalama 80 milyon dolaylarında seyrediyor. 13. ve 16. yüzyıllar arasında nüfus 110 milyon dolaylarına artıyor ve bundan sonra daha hızlı bir şekilde artmaya başlıyor. 1800’lü yıllarda 140 milyon olan Çin nüfusu 1900’lü yılların başlarında 400 milyonu aşıyor ve giderek artarak günümüze ulaşıyor.

Çin nüfusunun tarihi china-profile.com

Çin nüfusunun son yüzyıldaki artışını daha iyi anlayabilmek için aşağıdaki grafik de çok yardımcı olabilir. Bu grafiğe göre Çin’in nüfusu 1850 yılında 400 milyon olarak görülüyor. 1950 yılında 600 milyona yaklaşan nüfus, 1960 ve 1970’li yıllarda hızla artmaya devam ederek 800 milyonu geçiyor. 1970’li yıllarda tek çocuk politikasının da etkisiyle nüfus artış hızı yavaşamaya başlıyor. 2010 ile 2020 arasında yavaş bir hızda da olsa artmaya devam ederken 2020 yılında Çin’deki nüfusun 1 milyar 400 milyona çok yaklaşacağı tahmin ediliyor. Grafiğe göre Çin açısından en korkutucu kısım 2030 sonrası. Zira tek çocuk politikasına bağlı olarak nüfusun yaşlanması nedeniyle 2030 sonrası Çin nüfusunun gerilemeye yüz tutma eğiliminde olduğu görülüyor. Nüfusun yaşlanmaya bağlı olarak azalmaya başlama ihtimali nedeniyle Çin hükümeti konuyu önceden çözme gayreti içine girdi. Nüfusun tekrar artmasının sağlanabilmesi için 1970’li yıllarda yürürlüğe giren tek çocuk politikası önce esnetildi, 2016 yılı ile beraber de tamamen kaldırıldı ve yeni politikanın adı “iki çocuk politikası” oldu. Şu an Çin’de her Çin vatandaşının iki çocuk sahibi olmasına izin veriliyor.

Çin nüfusunun yıllara göre değişimi – yandex.net

Çin Nüfusu Neden Bu Kadar Çok?

Çin nüfusunun neden bu kadar fazla olduğunu anlayabilmek için Uzakdoğu ve bilhassa Çin kültürü hakkında bilgi sahibi olmak gerekiyor. Çinli ailelere göre çocuk sayıs ne kadar fazla olursa o kadar iyidir. Özellikle Çin Yeni Yılı gibi festivallerde geniş ailelerin birarada olması Çin kültürünün önemli bir parçasıdır.

Bazı Çinliler de çok çocuk sahibi olmanın yaşlılık yıllarında bir avantaj olduğuna, yaşlanınca çocukların anne babalarına daha rahat bakabileceğine ve böylece yaşlılık yıllarının daha rahat bir şekilde geçeceğine inanır.

Şu an Çin’de tek çocuk politikasından öne, bir başka deyişle 50 ve üstü yaşlarda olan Çinliler’in çok büyük bir kısmının 4 ya da 5 kardeşi bulunuyor.

Çin Nüfus Yoğunluğu

Çin’in yüzölçümü Türkiye’den 13 kat daha büyük. Buradan yola çıkarak Çin’in varolan nüfusu kaldırabileceği varsayılabilir. Zira World Popular Review sitesinde verilen bilgilere göre Çin, kilometre başına düşen 145 kişi ile Dünya’da nüfus yoğunluğu en fazla olan 81. ülke. Bir başka deyişle Çin nüfus yoğunluğu İsviçre ve Çek Cumhuriyeti’ndeki nüfus yoğunluğu ile hemen hemen aynı düzeyde.

Çin nüfusu ile ilgili en büyük problem eyaletlerin nüfusunun çok düzensiz bir şekilde dağılmış olması. Öyle ki aynı nüfus yoğunluğu ülkenin en doğusunda kilometre başına 320 kişiye kadar çıkabiliyorken, batı ve kuzeyde kalan bazı bölgelerde 15 kişiye kadar düşebiliyor.

Çin nüfus yoğunluğu haritası- wikimedia.org

Çin nüfus yoğunluğu ile Türkiye’deki nüfus yoğunluğunun karşılaştırılması Çin’deki nüfus dağılımının daha belirgin bir şekilde gözde canlandırılmasını sağlayabilir. Çin’in en gelişmiş eyaletlerinden biri olan Jiangsu Eyaleti hemen hemen Ege bölgesi kadar bir alana yayılmış olmasına rağmen 80 milyonu aşkın kişiyi barındırıyor. Öte yandan Çin’in Güneybatısında bulunan Tibet eyaleti Türkiye kadar bir alan kaplamasına rağmen Tibet’te yaşayan kişi sayısı sadece 2 buçuk milyon.

Çin nüfus yoğunluğunun bu denli dengesiz olmasının nedenleri arasında en önemli olanı  doğu bölgelerinin denize yakın oluşu. Zira tarihten günümüze gerek Çin’de gerekse başka coğrafyalarda yerleşimler hep denize yakın bölgelerde olmuştur. Çin’de denize yakın olan bu bölgeler iklim açısından da yaşamaya çok müsait. Öte yandan bu bölgelerin dağlık olmaması da yaşamayı kolaylaştıran bir diğer unsur.

Çin’de denize uzak olan kuzey bölgeleri ise çok karasal ve soğuk, keza güneybatı bölgeleri de çok dağlık alanlardan oluşuyor.Bu da hem ticaret yapmayı hem de yaşamayı çok zorlaştırıyor.

Çin Nüfusu Kadın Erkek Oranı

Çin’de kadın erkek oran diğer ülkelerden biraz farklı. Öyle ki Çin nüfusunun %51.27’sini erkekler oluştururken %48.73’ünü kadınlar oluşturuyor. Bu da Çin’deki erkek nüfusunun kadın nüfusundan 3.000.000’dan daha fazla olması anlamına geliyor.

Bazı Çinli erkekler zaman zaman şakayla karışık da olsa evelenecek kız bulamamaktan şikayet etse de bu dengesizliğin temel nedeninde geleneksel doğu kültürün etkileri yatıyor. Geleneksel yaşamın benimsendiği yerlerde erkek çocuk sahibi olmak isteyenlerin kız çocuk sahibi olacaklarını anladıktan sonra kürtaj olması nedeniyle erkek sayısı oran olarak çok öne geçti. Bu durumun önüne geçmeye çalışan Çin hükümeti, Çin genelinde hamilelik esnasında bebeğin cinsiyetinin söylenmesini yasakladı. Kürtaj ise yasallığını korumaya devam ediyor.

Çin Nüfus Artış Hızı

1970’li yıllarda uygulamaya konulan ve 40 yılı aşkın bir süre boyunca çok ciddi bir şekilde uygulanan “tek çocuk politikası” nedeniyle Çin’de doğum oranı %0.57’lere kadar düştü.İstatistikler iş gücü konusunda Çin’e önemli sinyaller vermeye başladıktan sonra Çin hükümeti bu konuya bir çözüm aramaya başladı. Önce bazı koşulları sağlayan ailelere ikinci çocuk hakkı verildi. 2015 yılında ise hiçbir şart aranmaksızın bütün aileler iki çocuk hakkına sahip oldu.

China.org.cn sitesinde yayımlanan bir makaleye göre iki çocuk politikasının uygulamaya başlandığı 2016’da 17.86 milyon yeni doğum gerçekleşti ki bu önceki yıla oranla yüzde 7.9’luk bir artış anlamına geliyor. Aynı zamanda bu sayı 2000 yılından bu yana en fazla sayıda doğum anlamını taşıyor. İşin ilginci bu sayı 1950’li yıllardaki toplam doğum sayısına eşit. O dönemlerde nüfus az olmasına rağmen şimdi ile aynı sayıda doğum olmuş. 1950’lerde Çinli bir kadın, hayatı boyunca ortalama 6 kez doğum yaparken, bu sayı 2016’da ikinin altına düşmüştür.

Uzmanlara göre 2020 yılında da yıllık yeni doğum sayısı 17-20 milyon arasında olacaktır.

İki çocuk politikası hedeflenen başarıya ulaşırsa 2050 yılına gelindiğinde iş gücüne 30 milyon kişi eklenmiş ve nüfusun yaşlanma oranı %2 oranında düşürülmüş olacak.

İki çocuk politikası kulağa hoş gelse de yapılan bir araştırmaya göre Çinliler’in %70’inden fazlası ikinci çocuğu istemiyor. Bunun başlıca nedeni ek bir çocuğun aile ekonomisine yapacağı fazla yük olarak gösteriliyor. İlk çocuğu özellikle erkek olan Çinliler’in çoğu ikinci çocuğu yetiştirmeye güçlerinin yetemeyeceğini düşünüyor; çünkü erkek çocuk sahibi aileler okul dönemi harcamalarına ek olarak evlilik döneminde çocuklarına ev ve araba almak durumundalar. Bu da aileleri korkutuyor.

Çin Ortalama Yaşam Süresi

2013’te yapılan bir araştırmada Çin genelindeki ortalama yaşam süresinin 74.99 yıl olduğu belirlendi.Bu rakam erkekler için 72.96 yıl iken, kadınlar için 77.27 yıl oldu.Gelişmiş bölgelerde ortalama yaşam süresinin ortalamanın üstünde olması çok normal. Örnek olarak, Şangay’da birkaç yıl sonrası için hedeflenen ortalama yaşam süresi 82 yıl ki bu süre İsviçre gibi en gelişmiş ülkelerdeki ortalama süre ile hemen hemen aynı düzeyde.

Çin Etnik Yapısı

Çin’de resmi olarak 56 farklı etnik yapı bulunuyor. Çinliler’in etnik kökenleri nüfusun üstünde de yazıyor. Farklı bölgelerde farklı etnik yapıya mensup olan kişiler için ayrıcalıklar ve dezavantajlar bulunabiliyor. Örnek olarak, tek çocuk politikası Çin’in çoğunluğunu oluşturan Han Çinlileri üstünde çok sıkı bir şekilde takip edilirken, bazı etnik kökene ait ve sayıca çok az olan Çinliler bu politikanın dışında tutuldu.

topchinatravel.com sitesinde çok güzel bir Çin etnik yapı haritası bulunuyor. Bu haritada hangi etnik yapının genel olarak Çin’in neresinde yaşadığı çok rahat bir şekilde görülüyor.

Çin etnik yapı haritası- topchinatravel.com

Haritadan da görüldüğü üzere Çin’in en kalabalık bölgeleri olan doğu bölgelerinde Han Çinliler’i yaşıyor. Han Çinliler’in bugünkü Çin nüfusunun yaklaşık %92’sini oluşturuyor. Han Çinliler’inden sonra Çin’deki en kalabalık etnik grup Zhuang Çinliler’i. Genel olarak Çin’in batıya yakın güney bölgesinde yaşayan Çinliler, toplam nüfusun %1,27’sini oluşturuyor. 3.sırada Müslüman olan Hui Çinliler’i bulunuyor. Dışarıdan bakıldığında Han Çinlileri’nden farklı görünmeyen Hui Çinliler’i, genel olarak Çin’in orta kuzey bölgesinde yaşıyor ve nüfusun %0,97’sini oluşturuyor. 4.en büyük etnik grup ise Çin’in kuzeyoğusunda yaşayan ve nüfusun %0,78’ini oluşturan Manchu Çinliler’i. 5. sırada da Çin’in kuzeybatısında yaşayan Uygurlar bulunuyor. Uygurlar’ın Çin nüfusuna oranı %0,76.

Bu beş etnik grup haricinde kalan diğer etnik gruplar alfabetik olarak şu şekilde sıralanıyor. Achang, Bai, Blang, Bonan, Bouyei, Chaoxian, Dai, Daur, Deang, Dong, Dongxiang, Dulong, Ewenki, Gaoshan, Gelan, Gin, Hani, Hezhan, Jingpo, Jino, Kazak, Kırgız, Lahu, Li, Lisu, Luoba, Man, Maonan, Miao, Monba, Moğol, Mulam, Naxi, Nu, Orogen, Primi, Qiang, Rus, Salar, She, Shui, Tacik, Tatar, Tu, Tujia, Özbek, Wa, Xibe, Yao, Yi, Yugur, Zang, Zhuang

Nüfusu En Fazla Olan Çin Şehirleri

  1. Şangay – 23.4 milyon
  2. Pekin – 18.8 milyon
  3. Tianjin – 12.8 milyon
  4. Shenzhen – 12.7 milyon
  5. Guangzhou – 11.6 milyon
  6. Chengdu – 10.2 milyon
  7. Dongguan – 8.3 milyon
  8. Chongqing – 8.2 milyon
  9. Shenyang – 7.9 milyon
  10. Wuhan – 7.9 milyon



Booking.com